Αμφίπολη – Ανασκαφή: Ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα της ταυτότητας του αφηρωισμένου ήρωα στον τύμβο Καστά, ακόμη και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αφήνει ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής αποφεύγοντας ωστόσο την ονοματοδοσία έως ότου ολοκληρωθούν οι συζητήσεις στην επιστημονική κοινότητα.
Μετά από πολύμηνη έρευνα σε Ελλάδα και εξωτερικό και τα όσα προέκυψαν από τις ταυτίσεις μαρμάρων γλυπτών με τη ζωφόρο του λέοντα της Αμφίπολης, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι ο αρχιτέκτονας συνδέει την ανασκαφή της Αμφίπολης με τη γνωστή Μακεδονική Βασιλική οικογένεια της αρχαιότητας.
Σε ερώτηση του Τηλέμαχου Σαντοριναίου αν «από τα έως τώρα στοιχεία προκύπτει , ότι στον Καστά βρίσκεται θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος» είπε:
«Είναι θέμα πιθανοτήτων, είναι θέμα τύχης. Δεν μπορείς να αποκλείσεις τίποτα. Απλώς δεν μπορείς να διατυπώσεις ονοματοδοσία. Πρέπει να κάνεις τεκμηρίωση όλου του υλικού, να το συνθέσεις, να περάσει από την επιστημονική κοινότητα, να ζητηθεί, να ιεραρχηθεί, να εξαχθούν συμπεράσματα συλλογικά και μετά να προχωρήσεις σε ονοματοδία. Μια διαδικασία που μπορεί να πάρει 10 έως 20 χρόνια».
O αρχιτέκτονας της Αμφίπολης προέβη και σε μια ακόμη σημαντική δήλωση τονίζοντας ότι οι έως τώρα ανακοινώσεις αποτελούν μόνο μια πρόγευση για το τι θα επακολουθήσει.
*Στη φωτογραφία, ο Μιχάλης Λεφαντζής (αριστερά) με τον Τηλέμαχο Σαντοριναίο στο στούντιο των Παραπολιτικών.
Πηγή: tribune.gr
Νέα στοιχεία έρχονται συνεχώς στο φως όσο προχωρούν οι έρευνες στην Αμφίπολη.
Σε ρεπορτάζ της Παναγιώτας Μπίτσικα και της εφημερίδας "Το Βήμα της Κυριακής" επισημαίνεται ότι νέα στοιχεία και ταυτίσεις της ανασκαφικής ομάδας αποτυπώνουν μια εικόνα εντυπωσιακή για το αρχιτεκτονικό σύνολο, που προκαλούσε δέος στα υστεροκλασικά χρόνια, καθώς δεν είναι μόνο ο λέοντας.
Τεραστίου μεγέθους με γλυπτές συνθέσεις και πλούσιο εναέτιο διάκοσμο ήταν και η εξωτερική πρόσοψη του ταφικού μνημείου, όπως αποκαλύπτει ο αρχιτέκτονας της ανασκαφής στον Τύμβο Καστά Μιχάλης Λεφαντζής.
Πρόκειται για το περίφημο δίστυλο εν παραστάσι, μπροστά από τις Σφίγγες και τα σκαλοπάτια της εισόδου του τάφου, το οποίο έφτανε ως τον περίβολο, ήταν σε κοινή θέα και αποτελούσε μεγαλοπρεπή κατασκευή όσο λειτουργούσε το ταφικό μνημείο ως ηρώο.
Παράλληλα, ύστερα από έρευνα της ανασκαφικής ομάδας καταδεικνύεται ότι μάρμαρα που ανήκουν στο μνημειακό σύνολο του Τύμβου Καστά της Αμφίπολης έχουν μεταφερθεί, από τον 19ο αιώνα, σε αρχαιολογικές συλλογές στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, από την Ευρώπη ως την Αμερική.
Οι ανασκαφείς βρήκαν και ταύτισαν σε τρία μουσεία του εξωτερικού -Λούβρο, Κωνσταντινούπολης και Γκετί- 11 τμήματα μαρμάρινων γλυπτών, τα οποία στην αρχαιότητα ανήκαν σε κατασκευές που υπήρχαν πάνω στον λόφο Καστά και συνδέονται με το ταφικό μνημείο της Αμφίπολης.
Το ηρώον και οι επεμβάσεις
Τα αρχιτεκτονικά στοιχεία εντός του ταφικού μνημείου αλλά και τα νέα δοδομένα αποτυπών9ουν, υμφωνα με τον κ. Λεφαντζή, την εικόνα της αρχικής χρήσης του λατρευτικού χώρου ως ηρώου προς τιμήν ενός υψηλά ιστάμενου αξιωματούχου της Μακεδονίας και ως χρηστηρίου, σχεδιασμένου να λειτουργείται από μια σημαντική ιέρεια, διαθέτοντας δευτερογενείς τελετουργικές ταφές με σκοπό τη χρησμοδοσία.
Όλα συνηγορούν ότι μετά τη ρίψη του σώματος της 60χρονης γυναίκας στην κιβωτιόσχημη θήκη έγινε επίχωση και σφράγιση του νεκρικού θαλάμου με τη μαρμάρινη θύρα. Οι λατρευτικές δραστηριότητες του χώρου με την κιβωτιόσχημη θήκη μεταφέρθηκαν πιο μπροστά στους προηγούμενους θαλάμους. Και είναι φανερές οι οικοδομικές επεμβάσεις που έγιναν.
Παράλληλα, όπως επισημαίναι ο κ. Λεφαντζης η γραπτή ζωφόρος, στην οποία πρωταγωνιστούν δελφικοί τρίποδες ανάμεσα στις άλλες σκηνές, είναι η σημαντικότερη μαρτυρία αυτής της ιστορικής επέμβασης υποδηλώνοντας και την αρχική χρήση του λατρευτικού αυτού χώρου ως ηρώου και χρηστηρίου.
Ταυτόχρονα δεν θεωρείται τυχαίο πως υπάρχουν κοινά θέματα (νεκρόδειπνο, ιεροθέσιο κλπ) οι παραστάσεις που είναι αποτυπωμένες στην ανάγλυφη ζωφόρο του βάθρου του λέοντα, ψηλά στον Τύμβο, στα μαρμάρινα τμήματα του διστύλου εν παραστάσει (εξωτερική πρόσοψη του τάφου) και στη ζωραφισμένη ζώνη (θριγγός/γραπτή ζωφόρος) εντός του τρίτου χώρου του τάφου.
Δέος στους υστεροκλασικούς
Τι έχει προκύψει από τη μελέτη των στοιχείων και την έρευνα που οδήγησε σε ταυτίσεις και αποδόσεις θραυσμάτων και τμημάτων αρχιτεκτονικών μελών και μαρμάρινων γλυπτών; Εντυπωσιακά είναι τα δεδομένα για το εξωτερικό κέλυφος του πρώτου χώρου του τάφου (με τις Σφίγγες και τη μνημειώδη σκάλα).
Καλυπτόταν από δίριχτη στέγη στους αρχαίους χρόνους και είχε μαρμάρινη πρόσοψη δίστυλη εν παραστάσι, η οποία εδραζόταν στη στέψη του περιβόλου και είχε μαρμάρινο περιθύρωμα.
Η πρόσοψη είχε πλάτος έξι μέτρων και ύψος που έφτανε τα εννέα μέτρα, δηλαδή ήταν υψηλότερη κατά ένα μέτρο από την κορυφή της καμάρας του τάφου.
Η αρχιτεκτονική μελέτη έδειξε ότι η κυριότητα του περιβόλου δεν δημιουργούσε πρόβλημα και η πρόσοψη φαινόταν ευθεία, προκαλώντας δέος στο βλέμμα του ανθρώπου της εποχής, στα υστεροκλασικά χρόνια.
Ο Μακεδονικός χαρακτήρας
Κατά τον αρχιτέκτονα Μιχάλη Λεφαντζή, το ταφικό μνημείο με πολυετή λατρευτική χρήση «έχει τυπικά χαρακτηριστικά λατρευτικού χώρου της εποχής του τέλους του 4ου π.Χ. αιώνα». Επίσεις παρατηρεί ότι υπάρχουν συγκεκριμένα παραδείγματα στη Μικρά Ασία και στη Μέση Ανατολή, αλλά στο μνημείο του Τύμβου Καστά είναι κυρίαρχος ο μακεδονικός χαρακτήρας.
Είναι ενδεικτικό ότι στη μαρμάρινη ανάγλυφο ζωφόρο στη βάση του βάθρου επί του οποίου ήταν ο λέοντας αποτυπώνεται παράσταση χαρακτηριστική μακεδονικής εικονογραφίας με μακεδόνες στρατιώτες, σάρισες, ασπίδες, μακεδονικό κράνος, δέντρο με φίδι τυλιγμένο γύρω του.
Κομμάτια αναπαριστούν νεκρική πομπή, ενώ έχει βρεθεί τμήμα μαρμάρου με πόδια αλόγου σε κίνηση.
Επιχειρούνται επίσης ταυτίσεις και αποδόσεις σε κομμάτια που παραπέμπουν σε υψηλόβαθμο Μακεδόνα, ο οποίος στο ένα χέρι κρατά φιάλη αναμένοντας σπονδή και στο άλλο χέρι ανεστραμμένο ξίφος, του οποίου η θήκη (ο κολεός) έχει μανιταρόσχημη απόληξη και η λαβή του είναι κυρτή -αυτά, σύμφωνα με ειδικούς, αποτελούν ισχυρά στοιχεία χρονολόγησης.
Μάρμαρα σε Μουσεία του Εξωτερικού
Ο κ. Λεφαντζής ιδικός στις ταυτίσεις και στέλεχος της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Μνημείων του Υπ,. Πολιτισμού σε συνεργασία με τον αρχαιολόγο και ιστορικό τέχνης Αντόνιο Κορσο, υπό την επίβλεψη της αρχαιολόγου Κατερίνας Περιστέρη, εντόπισε και ταύτισε 17 αρχιτεκτονικά μέλη και μαρμάρινα γλυπτά από το δίστυλο εν παραστάσι. Τα περισσότερα βρέθηκαν διάσπαρτα νότια του τάφου του Τμβου της Αμφίπολης.
Κάποια είχαν εντοπιστεί σε ελληνικά μουσεία. Μάλιστα πέντε εξ αυτών εντοπίστηκαν στο Λούβρο και στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης, όπου βρίσκονται εδώ και δύο αιώνες.
Δύο ακόμη γλυπτά βρέθηκαν στο Μουσείο Γκετί (τα οποία είχαν πουληθεί από ιδιώτη).
Πηγή: thestival.gr
Δυο νέα σημαντικά στοιχεία παρουσίασε για την ανασκαφή της Αμφίπολης ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής στο παγκόσμιο αρχαιολογικό συνέδριο στη Ρωσία.
Η πρώτη αποκάλυψη που έκανε αφορά το γκρέμισμα των τειχών της Αμφίπολης για την κατασκευή του πώρινου περιβόλου ενώ η δεύτερη αποκάλυψη αφορά το μαρμάρινο γλυπτό που ταυτοποιήθηκε και δείχνει τον αφηρωισμένο νεκρό.
Σε ομιλία του στο ΕΡΜΙΤΑΖ της Αγίας Πετρούπολης ο Μιχάλης Λεφαντζής υποστήριξε ότι οι Αρχαίοι Έλληνες γκρέμισαν αιφνιαδιστικά το Βόρειο τείχος της Αμφίπολης για να κατασκευάσουν τον περίβολο στο τύμβο Καστά όπως και τη βάση του λέοντα.
Σύμφωνα με τα όσα παρουσίασε, οι πωρόλιθοι που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του περιβόλου είναι ίδιοι με αυτούς των τειχών της Αμφίπολης .
Aφαιρέθηκαν κατά μήκος 183, 270 και 45 μέτρα αντίστοιχα από σημείο που βρίσκεται κοντά στο Βυζαντινό πύργο πλησίον στο χώρο όπου διοργανώνονται σήμερα οι εκδηλώσεις του Φεστιβάλ της Αμφίπολης.
Βάσει κλίμακας πρόκειται για την ίδια ποσότητα πώρινων πωρόλιθων που αφαιρέθηκαν με αυτούς που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή του περιβόλου.
Η σημαντική διαπίστωση όμως που προκύπτει, έχει να κάνει με τη χρονολόγηση των τειχών και κατ επέκταση με την χρονολόγηση της κατασκευής του περιβόλου
Η αρχαιολόγος Χάιδω Κουκούλη πρώην προϊσταμένη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Σερρών, χρονολόγησε με νομίσματα τις επισκευές που έκαναν οι αρχαίοι Μακεδόνες στα σημεία του Βόρειου τείχους απ όπου αποψιλώθηκαν οι πωρόλιθοι.
Η χρονολόγηση αυτή είναι στο τελευταίο τέταρτο του 4ου πχ αιώνα. Αυτό το στοιχείο από μόνο του διαψεύδει μετά από χρόνια πρώτα την ίδια την αρχαιολόγο και στη συνέχεια την Τζένη Βελένη και την Αγγελική Κοταρίδη για τα όσα υποστήριξαν το Μάρτιο του 2016 στο ΑΕΜΘ περί ρωμαϊκής δημιουργικότητας του ταφικού συγκροτήματος στον Καστά.
Ο αρχιτέκτονας της Αμφίπολης κατάφερε επίσης να εντοπίσει και να ταυτοποιήσει μια σειρά από μαρμάρινα μέλη που συνδέονται με άλλα δώδεκα της ζωφόρου του Λέοντα, με σημαντικότερο αυτό του αφηρωισμένου νεκρού.
Το γλυπτό δείχνει έναν υψηλόβαθμο αξιωματικό με επιβλητική στολή να κρατάει ανάποδα ένα σπαθί και πίσω του να ακολουθούν οι στρατιώτες. Η τυπολογία των γλυπτών είναι παρόμοια ενώ οι γόμφοι είναι στο ίδιο σημείο ώστε το ένα μαρμάρινο μέλος να κουμπώνει με τα προηγούμενο αλλά και το επόμενο .
Τα μαρμάρινα ανάγλυφα έχουν ίδια χαρακτηριστικά ύψους και πλάτους και σε συνδυασμό περιγράφουν ολόκληρη την ιστορία του νεκρού. Βασικό όμως στοιχείο προς μελέτη και διερεύνηση είναι η τυπολογία του σπαθιού στο γλυπτό που προσομοιάζει με αυτό που απεικονίζουν τον Μέγα Αλέξανδρος άλλα γλυπτά
Ο Μιχάλης Λεφαντζής ξεκίνησε την ομιλία του στο ΕΡΜΙΤΑΖ παρουσιάζοντας τον έργο του στην Ακρόπολη και μέσα από μια διαδρομή οκτώ χρόνων εξήγησε την πορεία του έως την Αμφίπολη.
Έκανε εκτενή αναφορά στον πρωτεργάτη των ανασκαφών Δημήτρη Λαζαρίδη και στην αρχαιολόγο Κατερίνα Περιστέρη.
Πηγή: cnn.gr | thousandnews.gr/Γιώργος Ροδάκογλου
Η ανασκαφή στον Τύμβο Καστά στην αρχαία Αμφίπολη κατακτάει για πρώτη φορά την ελίτ των επιστημόνων στην Αγία Πετρούπολη, με τον αρχιτέκτονα Μιχάλη Λεφαντζή να «σφραγίζει» το Μακεδονικό μνημείο του Τύμβου Καστά στο μεγαλύτερο μουσείο του κόσμου, το Ερμιτάζ, γράφει ο Γιώργος Ροδάκογλου στο ThousandNews.
Σε αυτό το κορυφαίο ακαδημαϊκό γεγονός ο αρχιτέκτονας παρουσιάζει τη δουλειά του μέσα από ένα ταξίδι που ξεκινάει από την Ακρόπολη και φτάνει έως την Αμφίπολη.
Τα όσα θα ανακοινωθούν αναμένεται να κεντρίσουν για μια ακόμη φορά όχι μόνο το ενδιαφέρον δεκάδων Ελλήνων και ξένων επιστημόνων αλλά και εκατομμύρια φίλων της αρχαιολογίας αφού θα παρουσιάσει νέα ευρήματα που μελέτησε σε μια πορεία οκτώ χρόνων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα στην ομιλία του αρχιτέκτονα προσδίδουν με την παρουσία τους οι εκπρόσωποι της Ρωσικής κυβέρνησης ενώ την ελληνική πολιτεία θα εκπροσωπήσουν ο Διευθυντής του υπουργείου Εξωτερικών για θέματα Απόδημου ελληνισμού όπως και ο Έλληνας Πρόξενος στην Αγία Πετρούπολη.
Καθηγητές των κρατικών πανεπιστημίων της Αγίας Πετρούπολης και του Λομονόσοφ της Μόσχας προσκάλεσαν από κοινού, τον Μιχάλη Λεφαντζή αφού έκριναν ότι η πορεία και το έργο του είναι ιδιαίτερα σημαντικά για να παρουσιαστούν στο Παγκόσμιο συνέδριο αρχαιολογίας .
Ο αρχιτέκτονας θα δεχθεί ερωτήσεις και ουσιαστικά θα «κριθεί» από κορυφαίους επιστήμονες για όσα θα παρουσιάσει.
Η διαδικασία στην οποία θα πάρει μέρος θεωρείται υψηλού επιπέδου ενώ έως τώρα κανένας άλλος Έλληνας αρχιτέκτονας δεν συμμετείχε.
«Από δω και πέρα ξεκινάει η κουβέντα για το μνημείο αλλά κεκλεισμένων των θυρών μέσα στον ακαδημαϊκό χώρο. Δεν υπάρχουν συναισθηματισμοί .Όλα έξω από τα δόντια.
Οι έρευνες θα διαρκέσουν πολλά χρόνια. Υπάρχουν πράγματα που δεν λέγονται μπροστά στις κάμερες αλλά μέσα στο χώρο του συνεδρίου, εκεί πρέπει να λέγονται».
Υποστηρίζει από τον περασμένο Μάιο στο ΑΕΜΘ ο αρχιτέκτονας της Αμφίπολης σημειώνοντας παράλληλα ότι η συζήτηση για τον τύμβο Καστά βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο μέσα στο πεδίο της επιστημονικής κοινότητας και θα έχει μεγάλη διάρκεια.
Εφόσον λοιπόν τα τελευταία δύο χρόνια η Ελληνική πολιτεία είναι αυτή που κλείνει τα «μάτια» στη μοναδικότητα και σπουδαιότητα του μνημείου στον τύμβο Καστά, αναμενόμενο είναι ότι τόσο η Διεθνής αναγνώριση της ανασκαφής όσο και η αναγνώριση της διεπιστημονικής ομάδας θα προκύψει μέσα από μια σειρά «μαχών» που θα δοθούν σε καθαρά επιστημονικό επίπεδο ξεκινώντας από το εξωτερικό.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί παράλληλα για το έργο του ως αρχιτέκτων -μελετητής στην Επιτροπή Νότιας Κλιτύος Ακροπόλεως ενώ θα γίνει αναφορά και στη σχεδιαστική τεκμηρίωση του «Πανίερου Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα» αφού για πρώτη φορά εξετάσθηκαν τα αρχαιολογικά και αρχιτεκτονικά προβλήματα του πιο σύνθετου, ίσως, μνημείου της Χριστιανοσύνης.
Το συνέδριο ολοκληρώνεται 15 Οκτωβρίου.
Τι είναι το Ερμιτάζ
Το Ερμιτάζ αποτελεί το μεγαλύτερο και ένα από τα παλαιότερα μουσεία στον κόσμο, καθώς και ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της Αγίας Πετρούπολης.
Φιλοξενείται σε ένα συγκρότημα έξι κτιρίων, τα παλαιά Χειμερινά Ανάκτορα, στις όχθες του ποταμού Νέβα.
Ιδρύθηκε ουσιαστικά από την Μεγάλη Αικατερίνη στα 1764, επί σχεδίων του Γάλλου αρχιτέκτονα Βαλλέν ντε λα Μοντ. Ο συνολικός αριθμός των έργων που ανήκουν στις συλλογές του Ερμιτάζ ξεπερνούν τα 3.000.000.
Ανάμεσα στα σημαντικά εκθέματα του μουσείου, περιλαμβάνεται η συλλογή έργων δυτικοευρωπαϊκής τέχνης με έργα των Λεονάρντο ντα Βίντσι, Ωγκύστ Ροντέν, Πάμπλο Πικάσσο, Ανρί Ματίς, Πωλ Γκωγκέν, Πωλ Σεζάν, Κλωντ Μονέ, Ρέμπραντ και άλλων. Φιλοξενούνται ακόμα εκθέματα από την αρχαία Ελλάδα, την Αίγυπτο και τη Ρώμη, καθώς και μεγάλες συλλογές ειδών κοσμηματοποιίας.
Πηγή: tribune.gr
